Дагъыстан Республикадид къанунад проект «О республиканском бюджете Республики Дагестан на 2027 год и на плановый период 2028 и 2029 годов» агъмиш гьыъыр ай ислеэнды йыгъа, 26 октябрес, республикадид министрешды кабинетед иджласа, выгыд Дагъыстандид Правительствадид врио Седрие Магомед Рамазанова.Рамазановад ч1елмыхьван, гвалах республикадид тангымыд сахьусды документахьан выгыр ай гюзет выъыр гьамыъ ад экономикадид агьвалат, ад джетинвалдыбыр ва кьуле йыгыр йыгад кьарарбыр.
Сахьусды задача виъий гьыъын сбалансированный бюджет, кьуле гыргас йикисды сиене хы1ва1 лешур ад обязательствабыр.
«Джат1ур сахьусды гвалахна маба кьуле йыгын республикадид инсанашды улихьде лешур ад хы1ва1 обязательствабыр. Сиене хьурагине гьагва гьыъыр ад яшайишед обязательствабыр кьуле йыгыр бегьем гьыъыр йыгара ва йиджки вахтинди, ыхьа1 джыъыр. Яшайишед куьмег гьыъын инсанашис ва джама1хтис раха1т выъын гьабишды гьуьмир сахьусды кьул гюзет выъыр маба бюджетный политикади», – гьухьур Магомед Рамазанова.
Гьание гьухьуд ка, баласды тангабыр гьагва гьыъыр а кьуле йыгын бадана 38 ху1киметед программабыр республикадид не ва федеральный проектмыд нацпроектмык кид.
Республикадид инвестиционный программадихьан 2027 сыда плынди а луза гьаъас 110 объект.
Гьа арыди лазимне ягъа1дкал хардже гьыъыр йыгара тангабыр, хъуъ сидживир вахт кьуле йыгынид магьра1катбыр ва хайир высна ишлемиш гьыъыд бюджетед тангымыра, гьухьур Рамазанова.
Дагъыстандид финансмыд врио министре Заур Имранова гьухьур, бюджет гьаъара ад йиъи агьмиш гьаъас сахьусды чтениеди адишне лат1уд сведениебыр федеральный межбюджетный трансфертмыд, гюзет гьаъасды кьва1дхьусды чтениедид хьурагине.
Гьеми вахтиндихьан республикадид бюджетед параметрибыр 2027-хьусды сыдыс хьуланды объемырма йиъи: доходбыр – 225,7 млрд манутбыр, расходбыр –228,1 млрд манутбыр.
Врио премьер-министре Магомед Рамазанова выъыд хабардихьан, сахьусды приоритетне бюджетный политикади маба социальная сфера:
Кьылевыъын – 79,5 млрд манутбыр. Гьа йиъи 35% сиене бюджетед харджимыд. Шесды 2026-хьусды сыдыыла лаъ йишир а 10,3% йыхы1р .
Социальная политика – 43,7 млрд манутбыр, гьа 7,9% йыхы1р бала йиъи мистед сыдыхъаъ. Инсанашды яшайишес гьагва гьыъыр а 27,3 млрд манутбыр, гьамык кине 23,1 млрд манутбыр обязательный медицинскый страхованиедис гвалах джаваъад инсанашды.
Здравоохранение – 14,2 млрд манутбыр. Харджибыр лаъ йишин 2026-хьусды сыда гьагва гьыъымыла йикиси 14,2%. Кьа1рене вылц1ад дарманмыс гьагва гьыъыр а 3,1 млрд манутбыр.
Магомед Рамазанова хайиш гьыъыр бюджетед проект бегьем гьыъыр дестикь гьаъасма гюзет гьаъ хьур республикадихда ад тангабыр, гъийкьасды кьуле гыргас сиене гвалахбыр, дюзгинды кьимет выр йикисды доходмыс ва ад экономикадид агьвалат.
«Сиене харджибыр йишир йыгара дюзгиндыбыр, кьуле гыргасды хьурагине кьуле йыгыр йыгад кьарарбыр.
Бютжетный дисциплина гъигъене хывкьыр йыгара, хы1ва1 леджешусна гвалахбыр джубра тангабыр хъудишне», – гьухьур Рамазанова.
Гене Правительствадид иджласа агъмиш гьыъыр ай шыв ха1ле викисди социально-экономический агьвалат республикади 2027 сыда ва плановый 2028-хьусды ва 2029-хьусды сыдырма.
Магомед Рамазанова гьухьур, Дагъыстандихда анивиъи эккед кьуве мидыла хъуъки лаъ гыргасды промышленность, савдымыд гвалахбыр, сельский хозяйствабыр, туризм, транспортный комплекс ва мадды ху1киметмыхьанды экономикадид гвалахбыр. Гьа гвалахбыр кьуле йыдкьын бадана, производство лаъ выгыр йыгара, инвестициебыр гъара аъ йыдкьыр йыгара ва хайир гъана кьуле йыгыр йыгара инвестициемыд проектбыр.
Премьере гьухьуд кал, Дагъыстан Республикадид экономикадид ва территориальый развитиедид Министерствадире гьазыр гьыъыр а кьва1д прогнозад вариант — базовый не консервативный.
«Гьагва гьыъыр ад прогнозара гьац1ара гьаъара лазимды параметры ва ориентирбыр республикадид экономикадид мидыла хъуъды хьибды сыдыд. Базовый варианта гьагва гьыъыр а балад умуд ана йикисды экономикадид сценарий, гюзет гьыъыр арад на гъарады гвалахмыд агьвалатбыр. Консервативный вариантара гьагва гьаъара ц1ам писды агьвалатбыр дуьнйады ад, ва мидыла хъуъ минкир виъи йикисды», - гьухьур гьание.
Меселла, 2027-2029 сыдырма Дагъыстанди плынди а тангабыр йыхы1с хьур луза гьаъасды 34 объектес социальный инфраструктурадид сиене сыт1а 16,5 млрд манутбыр, гьамыкла хьибды сыдыд арыди бегьем гьаъас йыгара а 31 объект.
Строительствадид, архитектурадид ва ЖКХ-дид врио министре Анвар Шамилова гьухьур, плынди ад объектмык кинийиъи - ц1инды мехьтебыр ва хынимешды садикбыр муниципальный районма гьаъасды, студентешды общежитие, спорткомплекс Махачкалди, стадион Кулинский района, медицинский корпусбыр Каспийскади, генеки культурадид ва спортад объектбыр муниципалитетма. 2027 сыда бегьем гьаъас йыгара а 15 объект, 2028 сыда - гене 16.
34 объектекла 26-дис тангабыр сигасды йиъи республикадид бюджета.
Джураана гьагва гьыъыр а кьалба йыгын халкь ягъмиш вуруъуд ербыр. Федеральный проектес «Формирование комфортной городской среды»-хьур 2027-2029-хьусды сыдырма гьагва гьыъыр а 2,57 млрд манутбыр. Тангабыр сигасды йиъи дюз гьыъыр к1алба гыргас 363 джама1хтид ербыр - ха1р сыда 121 ер.
Иджласа гене докладбыр гьыъыри РД-дид экономикадид ва территориальный развитиедид министред заместителе Адильхан Ахмедова, министерствамыд ва ведомствамыд кьухьдыбише.

Б.МЫХАIДЫ