Ха1р сыда 12-хьусды августас агъмиш гьаъара Каспийский деръягьад йыгъ. Гьа гьадат гихьир ад йиъи 2006-хьусды сыда деръягьад саргьа1та гъад ху1кийметмыд меслягьа1тдыхьван, хьедбыр чиркин джыъын бадана. Каспийский моредид саргьа1тмыда ханийиъи сиене кине хьуб ху1киймет. Дерягьад а1кьу1рвалды виъи 371 гьгъзыр квадратный километр ва деринвалды виъи 1025 метри, хьидид кьу1луьхъвалды хьура хылис ц1ам виъи мадды деръягьмыд хьидмыла. Каспиек ари кагъу1ре 130 нац1ур, эн кьухьды ари кувгъу1д нац1ур Волга виъи. Дерьягьад кьане лиркьара 500 артухды джура укьбыр, ва хьидик кинийиъи 850 артухды хьидид нахчирмар. Каспийский моредик кинийиъи 80%-дыхъунды осетровый балугъмар сиене дуьнйади гъад осетровыймыд, ва 1921 сыда хывкьыр ай 1200 кило ад белуга.
Балгъумыла савае Каспиед кьане гини йиъи нафудад не газад запасбыр, 18-20 миллиард тонн газоконденсатад ва 46 миллиард нафутад баррелбыр.
Каспийский мореда нафуд гелъэре ква1ч1ур ай 1820-хьусды сыдыла хъуъ Апшеронский шельфаа Бакуди ад. Мисагьа1тди Россиядид суруула ха1р сыда Избербашед бегеда гелъэре а 240 млн кубометр.
Дагъыстандид дерьягьад къирхыд хъа1швалды 530 километри йиъи. Республика ха1ммише чалыш виъи лазим йиъид кал кьуле гыргас дерьягь чиркин джившин бадана Тегеранский конвенцияди сихьир ад суалбыр.
Февралес 2026 сыда Дагъыстандире гьагва гьыъыр ай гьыъыр ад план морской инфраструктура лаъ выгыргасды ва Махачкалдид торговый порт ц1ине хъаъасды.
Каспий темизене увуху1нид суал сахьусды хьура гид суал йиъи. 2026-хьусды сыда лаъ гет1ир ай чиркинды канализационный хьедбыр деръягьак кагъу1ре адид суал, гьадис гюре Махачкалди не Каспийскади хъаъара кахъа1ч1ур а очистительный сооружениебыр. 8-хьусды августала хъуъ дагъыстандире иштрак гьаъара а международный акцияди - «Чистый Каспий – общая ответственность»-хьур. Гьадис гюре деръягьад къирхыда сыт1а йишир ад руг-ч1ых темиз гьаъара а. Акция гыргара а Махачкалди, Дербенди, Каспийскади ва мадды муниципальный районма. Акция кьуле выгыргара а Дагъысан Республикадид Минмолодежидире.
Магьра1катди иштрак гьаъара а кьылебыр гьаъара ад телебийше ва маддыбише. Сиене акциедид иштракчийшды хыле лазимды кар-куш вылц1ара анийиъи ва джуды йик1а лувзур куьмег гьаъас йидкьыдбишис высды йиъи волонтерашды хылы лаъад сагьа1тбыр ва электронный сертификатбыр.

Зарема Исрафилова